Opinie: De praktijktest is een flitspaal bij discriminatie

Ook gepubliceerd in De Standaard van 22 september 2016.

Het is oud nieuws, maar het blijft de gemoederen verhitten: de stad Gent pakt huurdiscriminatie aan met praktijktests. Nog vertrouwder nieuws: minister Homans (N-VA), bevoegd voor gelijke kansen, gelooft er niet in. De minister zegt dat praktijktests strijdig zijn met de vrije selectie van verhuurders. Ofwel heeft ze niet begrepen wat de praktijktests precies beogen, ofwel misleidt ze doelbewust. Een verhuurder zoekt een huurder die Lees verder

Ook kleuters moeten kansen grijpen

Vlaams minister van Onderwijs, Hilde Crevits, maakt een einde aan de extra steun voor kansarme leerlingen op school. Ik lees het nieuws in het licht van de uitlatingen die Bart De Wever donderdag deed in ‘Oog in oog’ op de Nederlandse televisie en kan niet anders dan besluiten: kinderen moeten hun plan trekken. Kansen grijpen doe je voortaan van in de kleuterklas.

Even verduidelijken voor wie het spervuur aan vragen heeft gemist waaraan de Nederlandse journalist Sven Kockelmann Bart De Wever onderwierp. Kockelmann peilt onder meer naar de mening van De Wever over toenemend racisme en discriminatie als voedingsbodem voor radicalisering bij jongeren. De Wever is duidelijk in zijn antwoord: radicalisering is een individuele keuze en heeft niks te maken met sociaal-economische omstandigheden. Racisme en discriminatie bestaan wel, maar bieden geen verklaring laat staan een verantwoording voor die keuze. Tot daar zijn duiding van de individuele verantwoordelijkheid van deze jongeren.

Foto: kro
Beeld: kro

Maar De Wever gaat verder. Volmondig schaart hij zich achter Liesbeth Homans’ uitspraak “racisme is relatief”. Racisme en discriminatie worden immers, aldus De Wever, al te vaak gebruikt als excuus. Volgens De Wever is het nergens beter wonen dan bij ons en krijg je bijvoorbeeld binnen het onderwijs nergens meer mogelijkheden. Letterlijk: “Onze samenleving biedt veel kansen aan, maar die kansen moeten gegrepen worden.” In tijden waarin we collectief gebrainwasht worden dat voor het besparingsbeleid van onze rechtse regeringen geen alternatief bestaat, getuigt dit alvast van een glasheldere ideologie. De individuele verantwoordelijkheid gaat boven alles. Loopt het mis, dan heb je dat aan jezelf te danken. Wij, de samenleving, zitten er voor niks tussen.

De Wever maakt hier wel erg handig gebruik van het extreem fenomeen van Belgische jongeren die zich in Syrië aan gruwelijke misdaden schuldig gaan maken, om zijn maatschappijvisie aan de man te brengen. Maar zo luid als zijn verontwaardiging klinkt over die 70 Antwerpse Syriëstrijders, zo stil blijft het over de meer dan 50.000 Antwerpenaren die in armoede leven. Geen woord over het kwart van de Antwerpse baby’s die vandaag in arme gezinnen worden geboren en zo al van in de wieg met ongelijke kansen aan de start staan.

Enter de laatste nieuwe maatregel van de Vlaamse regering: geen extra financiële steun meer voor scholen die veel kansarme kinderen onder hun leerlingen tellen. Een onbegrijpelijke maatregel wanneer je weet welk inhaalmanoeuvre er eigenlijk nodig is. Kinderen met een laagopgeleide moeder hebben nu al 5 keer meer kans dan kinderen van hooggeschoolde ouders om vertraging op te lopen in het eerste leerjaar. Ze hebben tot 10 keer meer kans om te worden doorverwezen naar het buitengewoon lager onderwijs. En ze verlaten het secundair onderwijs 10 maal zo vaak zonder diploma of getuigschrift.

Scholen worstelen vandaag al om kwetsbare kinderen gelijke kansen op een geslaagde onderwijscarrière te bieden. De beperkte extra middelen die ze voor deze doelgroep krijgen zijn nu al ontoereikend om het aanbod te diversifiëren, om extra zorg en begeleiding te geven aan kinderen die het nodig hebben, om tijd en middelen te investeren in betere contacten met ouders.

Aan deze kinderen, aan hun ouders en leerkrachten zeggen de Vlaamse regering en Bart De Wever in koor: eigen schuld, dikke bult. Ze sluiten de ogen voor de maatschappelijke verantwoordelijkheid voor al dat verspild talent. In plaats van de structurele oorzaken van ongelijkheid te lijf te gaan, nemen ze maatregelen waarvan we nu al weten dat ze de situatie nog schrijnender zullen maken. De verschillende onderwijskoepels lieten al weten niet akkoord te gaan met de aangekondigde maatregel. Hopelijk heeft de regering oren naar hun argumenten en komt ze op haar beslissing terug.

En als ik de Vlaamse regering en bij uitbreiding ook de federale regering en haar schaduwpremier Bart De Wever in tussentijd dan toch al iets mag vragen, dan is het dit: komt u ons alstublieft niet vertellen dat er geen alternatief bestaat. Heeft u alstublieft de moed om uit te komen voor uw ideologische keuzes. Want resoluut kiezen voor besparen op kinderen die nu al veel te vroeg van ons onderwijs moeten afhaken is precies dat: een ideologische keuze waarvoor weldegelijk een alternatief bestaat.

Lees deze opinie ook op Knack.be.

Geen GAS voor 14-jarigen. En dan nu het echte werk.

Een beslissing om iets niét te doen: dat lijkt niet bepaald nieuwswaardig. Niet zo vandaag met de belangrijke bekendmaking van het Gentse stadsbestuur: Gent verlaagt de leeftijd waarop je een gemeentelijke administratieve sanctie kan krijgen niet naar 14 jaar.

Een zucht van opluchting zal te horen zijn bij de vele organisaties die zich al jaren inzetten voor een samenleving die kinderen en jongeren insluit en hun rechten hoog in het vaandel draagt. Want welke boodschap zou een leeftijdsverlaging geven? Dat het de spuigaten uitloopt met dat jong gespuis en dat we daar met z´n allen wel eens paal en perk aan mogen stellen.

Lees verder

Hij over wij en zij

Vrijdagavond, ik rij huiswaarts en luister naar het nieuws van middernacht op Radio 1. Onze Vlaams minister van integratie maakt zich zorgen om de resultaten van een nieuwe enquête van Gazet van Antwerpen: moslimjongeren voelen zich nog steeds niet aanvaard. Ze ervaren op school en op de werkvloer nog evenveel discriminatie als 8 jaar geleden. Geen verrassing, dat niet. En reden genoeg om kwaad te worden. Hoe kan dat toch dat we er nog altijd niet in slagen om jonge mensen, die hier vaak zijn geboren, een evenwaardige plaats in onze maatschappij te laten innemen? Geraken we dan nooit van dat verdomde wij-zij-verhaal af?

Mijn woorden zijn nog niet koud (ja, ik praat soms luidop tegen de autoradio), of daar komt Geert Bourgeois mijn geest verlichten: het gaat wél om een wij-zij-verhaal! Ik rij bijna de berm in wanneer ik het hem met burgerlijke sérieux hoor zeggen. “Wij kunnen en moeten als ontvangende samenleving meer inspanningen doen. Zij moeten wel ook inspanningen leveren om te participeren aan die samenleving.”

Zit daar nu niet net de kern van het probleem, meneer Bourgeois? Dat u deze moslimjongeren niet eens zo impliciet de boodschap geeft dat dit niet hun samenleving is? Wat moeten deze jongeren doen om op uw kabinet een toegangsticket tot de gedroomde Vlaamsche samenleving te mogen afhalen? Hun hoofddoek afnemen? De islam afzweren? Zich publiek verontschuldigen voor het leed dat hun tilt geslagen geloofsgenoten in Boston hebben aangericht? Moeten ze een dansje doen? De vogeltjesdans misschien?

IMG_0628U schijnt immers te weten dat hun inspanningen voorlopig niet volstaan. “Mochten we een omgekeerde enquête doen,” orakelt u voorzichtig, “zouden de mensen zeggen dat deze jongeren er niet bijhoren omdat ze er niet willen bijhoren.”

Met zijn subtiele veronderstelling bevestigt onze Vlaamse minister van integratie vooral de pijnlijke vrees van 60% van de Antwerpse moslimjongeren: dat de Vlaamse samenleving hen nooit als geïntegreerd zal beschouwen. Als in het dagelijks discours van de minister van integratie de exclusie dermate ingebakken blijft, dan brengt GVA ons binnen 8 jaar weer dezelfde bedroevende resultaten.

Gent is van iedereen

Beschamend. Veel andere woorden heb ik er niet voor. In Peeters & Partners van vandaag interviewde Wouter Verschelden Yasmine Kherbache over de rellen in Borgerhout. Verschelden had de anti-moslimfilm niet gezien, “maar dat had de meerderheid van die jongeren toch ook niet”. Het zou ook hem niet tegenhouden om verbaal wild om zich heen te schoppen. Het begon al bij de aankondiging van Kherbache, “half Algerijns als ik het goed voorheb”. Excuseer? Wat wou Verschelden hiermee suggereren? Ik interview hier even een “half Algerijnse” want geweld zit in hun cultuur ingebakken en zij zal ons dus helder de gebeurtenissen kunnen verklaren? Goed om weten. Bij de volgende miskleun van Bracke bel ik Verschelden om wat duiding. Ah ja, ze zijn toch alle twee van Gent?

De kernvraag van het interview was of iedereen nu wel van Antwerpen kon blijven, dan wel of Antwerpen alleen was voor diegenen “die hun best doen”. Wat een vreemd discours is dat toch. Kan je als bestuur van een stad zeggen: “Jou wil ik nog, en jou niet meer?” En wat doe je dan met diegene die je niet meer wilt? In een omheind park steken, naar een andere stad sturen, meegeven met Sinterklaas naar Spanje? Ik snap dat niet. Tegenwoordig vindt zowat iedereen dat strenge straffen een gezonde en onmisbare noodzaak zijn tegen figuren en culturen die weigeren “hun verantwoordelijkheid op te nemen”. Stel je hier vragen bij dan ben je een halfzachte dromer of medeplichtige ideoloog, die de harde realiteit van het hedendaagse stadsleven niet onder ogen wil zien.  Ik weiger tussen deze valse tweespalt te kiezen. Ja, we hebben in onze steden een fundamenteel probleem van samenleven en samenwonen. Maar neen, het antwoord op deze toenemende sociale ontwrichting ligt niet in een pletwals van repressieve maatregelen. Pas als we problemen als armoede en sociale uitsluiting als samenlevingsproblemen blijven definiëren en niet tot een individueel probleem herleiden, krijgen we een Gent dat van iedereen is.

Het is hier dat de ware inzet van de komende gemeenteraadsverkiezingen ligt. En het is daarom dat ik kandidaat gemeenteraadslid ben.

Kinderopvang niet voor werkende ouders? #doekeernormaal

Wat ik ervan vind dat vooral werkende ouders de dupe zijn van het kinderopvangbeleid van de stad? Een jonge vader sprak me op mijn Sweet Sixteen-namiddag van enkele weken geleden met deze vraag aan. Hij had in het verkiezingsprogramma van NV-A Gent gelezen dat het vooral werklozen en allochtonen zijn die van het aanbod in de kinderopvang gebruik mogen maken. “Als er al zo weinig plaats is, is dat toch niet normaal.”

Ik beloofde de man wat opzoekingswerk te doen, want – eerlijk – de uitspraak verraste me.

Lees verder

Gent, gelukkig niet verGASt

Deze week staat in Knack het artikel ‘Wij zijn de mannen die de GAS doen brannen’ van Stijn Tormans. De zin van Gemeentelijke Administratieve Sancties (GAS) wordt tegenwoordig steeds enthousiaster bezongen door lokale en nationale beleidsmakers. Het stevige stuk van Tormans staat stil bij de mogelijke onzin van GAS. Zelf ben ik opgetogen dat we dat geluid ook eens mogen horen. Alle nobele doelen ten spijt: de GAS doen niet alleen dienst als stok achter de deur, maar ook als stok om te slaan op wie al is gevloerd.

Even de historiek samenvatten: het systeem van GAS bestaat in België sedert 1999. Het kwam tot stand vanuit de vaststelling dat kleine overtredingen (voornamelijk milieuovertredingen) niet of niet snel genoeg werden bestraft via het overwerkte gerecht. Sindsdien kunnen ook gemeenten inbreuken tegen hun reglement vaststellen én bestraffen: sneller, efficiënter, iedereen content. Sinds 2004 kunnen de GAS breder worden toegepast: meer inbreuken kunnen met een GAS beboet worden, meer mensen mogen een overtreding vaststellen (ook ambtenaren van de gemeente) en meer mensen kunnen worden beboet (ook minderjarigen vanaf 16). Op vandaag liggen verschillende wetsvoorstellen klaar om de GAS nog uit te breiden: een leeftijdsverlaging tot 14 en zelfs de mogelijkheid om te straffen met een plaatsverbod.

Intussen zien we de praktijk ontsporen. Er zijn getuigenissen van mensen die een GAS kregen voor spuwen op de grond (Leuven), voor na middernacht met een pint over straat lopen (Schaarbeek), voor vreedzaam protest van 60+ers op de Grote Markt van Antwerpen. Onlangs nog dacht ik op een artikel van de Rechtzetting te stoten, maar niets was minder ironisch bedoeld: in Hasselt, Zonhoven en Diepenbeek kan je een boete krijgen als je op de leuning van een bank zit.

Nu hoor ik u al denken: die nieuwe van de sossen gaat een beetje pleiten voor straffeloosheid of wat? Verre van, dat zou namelijk contraproductief en vooral naïef zijn. In mijn visie is het omgaan met overlast in een samenleving, zeker op een kleine schaal zoals een stad of een wijk, altijd een evenwichtsoefening tussen het bewaren van de warmte en het handhaven van de orde. ‘Het bewaren van de warmte’, dat schrijf ik op straffe van voor wollig te worden versleten. Ik schrijf het toch, want ik meen het. Ik wil niet leven in een stad of een wijk waar agenten en GAS-ambtenaren het dagelijks verkeer tussen mensen moeten regelen. ‘Het handhaven van de orde’, natuurlijk is dat nodig. Niemand geniet van de aanblik van een in een stort omgetoverde Graslei.

Een evenwichtsoefening dus. Wie herhaaldelijk met overlast wordt geconfronteerd of erger, wie slachtoffer is van geweld, wil daar een reactie van de samenleving op zien. Als die reactie uitblijft (een dader die niet wordt gestraft, een stort dat niet wordt geruimd) staat dat garant voor frustratie, ongenoegen, gevoelens van vernedering of onrechtvaardigheid. De oefening bestaat erin om die reactie altijd zinvol en proportioneel te houden. Zo niet, dan creëer je bij wie je bestraft evengoed frustratie, ongenoegen, gevoelens van vernedering of onrechtvaardigheid. Wie denkt met (te) strenge straffen de verzuring van het samenlevingsklimaat tegen te gaan, is dus goed fout.

De gemeentelijke administratieve sancties zijn een nuttig instrument om in onze stad een zinvol sanctioneringsbeleid te voeren. Wel moeten ze toegepast worden voor weloverwogen overtredingen. En moeten we erover waken dat ze geen vrijgeleide betekenen om mensen weg te pesten. Met “Weg is weg” verkoop je een kuisproduct, geen politiek project. (U mag zelf opzoeken wie volgende gevleugelde woorden sprak: “GAS is het middel om druggebruikers weg te pesten”.)

Als het van mij afhangt, houden we doelbewust pesten en andere onzin zover mogelijk uit onze stad van de toekomst.